{"id":3435,"date":"2019-09-29T23:40:46","date_gmt":"2019-09-29T21:40:46","guid":{"rendered":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/?p=3435"},"modified":"2019-09-29T23:41:51","modified_gmt":"2019-09-29T21:41:51","slug":"ksiazka-scifi-z-1972-roku-przewidziala-kryzys-ekologiczny-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/ksiazka-scifi-z-1972-roku-przewidziala-kryzys-ekologiczny-recenzja\/","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cka SciFi z 1972 roku przewidzia\u0142a kryzys ekologiczny? Recenzja"},"content":{"rendered":"<h2>Czo\u0142em!<\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cz\u0119sto wspominam o tej ksi\u0105\u017cce na panelach i prelekcjach w trakcie konwent\u00f3w, z pasj\u0105 godn\u0105 ambasadora marki w k\u0142\u00f3tni na Facebooku. Uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdy fan fantastyki powinien j\u0105 przeczyta\u0107 \u2013 a fan postapokalipsy ju\u017c w og\u00f3le! Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3rej recenzj\u0119 obieca\u0142am Wam ju\u017c ze sto lat temu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Oto i ona. Niepozbawiona b\u0142\u0119d\u00f3w i wad, ale wci\u0105\u017c wyj\u0105tkowa publikacja \u2013 \u201e\u015alepe stado\u201d Johna Brunnera.<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p><a href=\"https:\/\/www.empik.com\/slepe-stado-brunner-john,p1117928375,ksiazka-p\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-3439 alignleft\" src=\"http:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-205x300.jpg\" alt=\"\" width=\"205\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-205x300.jpg 205w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-400x585.jpg 400w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-700x1024.jpg 700w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-230x336.jpg 230w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-350x512.jpg 350w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-480x702.jpg 480w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-300x439.jpg 300w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado-600x878.jpg 600w, https:\/\/nerdkobieta.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/slepe-stado.jpg 535w\" sizes=\"(max-width: 205px) 100vw, 205px\" \/><\/a><br \/><br \/><strong>Autor:<\/strong> John Brunner<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p><strong>Tytu\u0142 polski:<\/strong> \u015alepe stado<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p><strong>I wydanie:<\/strong> 1972<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p><strong>Wydanie recenzowane:<\/strong> Artefakty, wydawnictwo MAG, Warszawa 2016<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<h2><strong>Artefakt<\/strong><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Wydawnictwo MAG jest ewenementem na polskim rynku fantastycznym. Nie je\u017cd\u017c\u0105 na konwenty, nie prowadz\u0105 typowej promocji PR, nie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z influencerami. Wydaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie klasyki gatunki, pozycje z drugiej po\u0142owy XX wieku i autor\u00f3w zagranicznych. Pr\u00f3\u017cno te\u017c szuka\u0107 tysi\u0119cy z\u0142otych wydawanych na promocj\u0119 kolejnych potencjalnych bestseller\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>A mimo to, wychodz\u0105 na swoje, i to wydaj\u0105c przy okazji \u015bwietne ksi\u0105\u017cki.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>\u201e\u015alepe stado\u201d to moja pierwsza przygoda z seri\u0105 Artefakty. Przyznam, \u017ce ca\u0142a seria jest bardzo dobrze przemy\u015blana pod k\u0105tem wizualnym; wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 j\u0105 \u2013 twarde oprawy, wst\u0105\u017cki, sp\u00f3jno\u015b\u0107 graficzna \u2013 w tym ok\u0142adki Dark Crayona.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Z r\u0119k\u0105 na sercu mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce to jedna z lepiej wydawanych serii fantastycznych w Polsce.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>R\u00f3wnie\u017c w przypadku \u201e\u015alepego stada\u201d samo wydanie ksi\u0105\u017cki jest warto\u015bci\u0105 dodan\u0105. Ok\u0142adka \u015bwietnie koresponduje z tre\u015bci\u0105 i tytu\u0142em (ang<em>. The Sheep Look Up<\/em>), cho\u0107 na pierwszy rzut oka mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 przypadkowa.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<blockquote>\r\n<p><em>Tutaj przynajmniej da\u0142o si\u0119 oddycha\u0107. Cho\u0107 gwiazd te\u017c nie by\u0142o wida\u0107. Michael Advowson pociesza\u0142 si\u0119 czym tylko m\u00f3g\u0142. Cieszy\u0142 si\u0119 wolno\u015bci\u0105 od tyranii maski filtracyjnej \u2013 cho\u0107 w g\u0142\u0119bi gard\u0142a wci\u0105\u017c troch\u0119 go piek\u0142o.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>s. 250<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n<h2><strong>Tej ksi\u0105\u017cki nie czyta si\u0119 z lekkim sercem<\/strong><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a wydana po raz pierwszy w 1972 r., ale r\u00f3wnie dobrze Brunner m\u00f3g\u0142by napisa\u0107 j\u0105 w 2019 r. Zamieszczony w niej przekaz nie straci\u0142by ze swojego dramatyzmu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Poczucie zagro\u017cenia i zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 katastrofy jest niemal namacalne. Na pewno nie jest to lektura dla czytelnik\u00f3w o s\u0142abych nerwach. \u201e\u015alepe stado\u201d to mroczna wizja przysz\u0142o\u015bci, cho\u0107 pisana jest z takim nerwem, \u017ce \u0142atwo przekona\u0107 nas i\u017c \u00a0Brunner mia\u0142 do czynienia na co dzie\u0144 z apokalips\u0105 ekologiczn\u0105. \u00a0Dlatego je\u015bli masz wysoki poziom empatii czytelniczej \u2013 przygotuj si\u0119 na mocne prze\u017cycia.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<blockquote>\r\n<p><em>O Bo\u017ce! Nie. Nie ma \u017cadnego Boga. A przynajmniej takiego, w kt\u00f3rego chcia\u0142bym wierzy\u0107. Nie zgodz\u0119 si\u0119 na boga, kt\u00f3ry pozwala dziecku umrze\u0107 na kolanach matki, gdy ma przed sob\u0105 jedzenie, kt\u00f3re mog\u0142oby mu uratowa\u0107 \u017cycie!<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>s. 57<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n<h2><strong>Ile w tej ksi\u0105\u017cce jest Science Fiction?<\/strong><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Powie\u015b\u0107 Brunnera to tzw. pre-apo, czyli opowie\u015b\u0107 o czasach tu\u017c przed katastrofaln\u0105 kulminacj\u0105 i ostateczn\u0105 przegran\u0105 ludzko\u015bci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Autor opowiada histori\u0119 z niespodziewan\u0105 dla mnie \u015bwiadomo\u015bci\u0105 sytuacji. Cho\u0107 ksi\u0105\u017cka jest zaklasyfikowana jako Sci-Fi, to spora cz\u0119\u015b\u0107 przewidywa\u0144 Brunnera ju\u017c sta\u0142a si\u0119 faktem. Samochody spalinowe z filtrami powietrza wewn\u0105trz auta? Check. Budynki korporacji, kt\u00f3re proponuj\u0105 swoim pracownikom czyste od smogu powietrze i filtrowan\u0105 wod\u0119 na r\u00f3wni z owocowymi \u015brodami? Check. Publiczna nagonka na ekolog\u00f3w? Check. Terroryzm? Check.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<blockquote>\r\n<p>Dobrze, \u017ce przynajmniej moda na sztuczne w\u0142osy \u0142onowe jako\u015b si\u0119 nie przyj\u0119\u0142a (chcecie wiedzie\u0107 wi\u0119cej \u2013 przeczytajcie ksi\u0105\u017ck\u0119).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Pewne typy lek\u00f3w, przede wszystkim uspokajaj\u0105ce,nie powinny by\u0107 przyjmowane bezpo\u015brednio po zjedzeniu sera lub czekolady.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>s.56<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n<h2><strong>Fabu\u0142a<\/strong><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ci\u0119\u017cko jest napisa\u0107 o fabule bez spoiler\u00f3w. Jej g\u0142\u00f3wn\u0105 osi\u0105 jest historia Austina Traina \u2013 naukowca, kt\u00f3ry przewidzia\u0142 globalny kryzys i zaproponowa\u0142 szereg dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re uratowa\u0142yby ludzko\u015b\u0107. Austin znikn\u0105\u0142 w tajemniczych okoliczno\u015bciach. Czy powr\u00f3ci? A mo\u017ce zosta\u0142 zamordowany?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>W ksi\u0105\u017cce obserwujemy poczynania wielu bohater\u00f3w w jaki\u015b spos\u00f3b zwi\u0105zanych z postaci\u0105 naukowca, globalnym kryzysem ekologicznym i tzw. trainistami, czyli dekadencko-anarchistycznymi terrorystami u\u017cywaj\u0105cymi ekologii jako wym\u00f3wki do zastraszania ludno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<blockquote>\r\n<p><em>Latro, Kalifornia:<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Panie doktorze, mam straszn\u0105 biegunk\u0119 i jestem taka s\u0142aba\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Prosz\u0119 wzi\u0105\u0107 te tabletki i przyj\u015b\u0107 za trzy dni, je\u015bli si\u0119 nie poprawi.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Parkington, Teksas:<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Mam straszn\u0105 biegunk\u0119\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Prosz\u0119 wzi\u0105\u0107\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Hainseport, Luizjana:<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Mam straszn\u0105\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Prosz\u0119\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Baker Bay, Floryda\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Waszyngton, DC\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Filadelfia, Pensylwania\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Nowy Jork, Nowy Jork\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Bsoton, Massachusetts\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Chicago, Illinois\u2026<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Panie doktorze, przeprasza, \u017ce w niedziel\u0119, ale dzieciak strasznie \u017ale si\u0119 czuje, musi mi pan pom\u00f3w!<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>&#8211; Da\u0107 aspiryn\u0119 dla dzieci. Przyj\u015b\u0107 jutro. Do widzenia.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Wsz\u0119dzie, USA:<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Nag\u0142a fala popytu na bardzo ma\u0142e trumny, odpowiednie dla ma\u0142ych dzieci zma\u00ae\u0142ych na ostre dzieci\u0119ce zapalenie jelit.<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Str. 190-191<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n<h2><strong>Czy ta ksi\u0105\u017cka ma w og\u00f3le wady?<\/strong><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Oczywi\u015bcie. Jak ka\u017cda publikacja, cz\u0119\u015b\u0107 rzeczy nie zagra\u0142a technicznie i warsztatowo, a pewne elementy po ludzku mi si\u0119 nie podobaj\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Najwi\u0119ksz\u0105 wad\u0105 jest dla mnie <strong>potraktowanie postaci \u017ce\u0144skich po macoszemu<\/strong>. Cho\u0107 w plejadzie bohater\u00f3w zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kobiety, to g\u0142\u00f3wnie jako czyje\u015b partnerki, matki, kochanki, sekretarki. Oczywi\u015bcie, s\u0105 dwie postacie istotne dla fabu\u0142y \u2013 przyjaci\u00f3\u0142ka Traina i dziennikarka \u2013 ale cz\u0119sto prezentowane s\u0105 jako lekko histeryczne i skrajne, nieprzyjemne (vide wredna dziennikarka). R\u00f3wnie\u017c po\u015bwi\u0119cono im stosunkowo ma\u0142o czasu \u201eantenowego\u201d.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>To, jak przedstawiane s\u0105 kobiety w ksi\u0105\u017cce sprawia, \u017ce narracja w pewnych momentach <strong>mocno tr\u0105ci myszk\u0105<\/strong>. Czytaj\u0105c \u201e\u015alepe stado\u201d trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a napisana w latach 70. \u2013 historia pokazywana jest g\u0142\u00f3wnie z perspektywy memicznego bia\u0142ego Amerykanina w \u015brednim wieku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Jest r\u00f3wnie\u017c pewna niedor\u00f3bka warsztatowa, kt\u00f3r\u0105 IMHO mo\u017cna by\u0142o bardzo \u0142atwo rozwi\u0105za\u0107. Cho\u0107 wszystko dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 Austina Traina, kt\u00f3ry jest punktem centralnym powie\u015bci, to <strong>mnogo\u015b\u0107 bohater\u00f3w potrafi nie\u017ale zamiesza\u0107<\/strong>. Dobrym rozwi\u0105zaniem by\u0142by spis bohater\u00f3w na pocz\u0105tku lub ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki. Nie przeszkadza to tak bardzo, jak w innych ksi\u0105\u017ckach apokaliptycznych, ale spis bardzo by u\u0142atwi\u0142 rozeznanie si\u0119 w tych wszystkich m\u0119skich bohaterach w \u015brednim wieku.*<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ostatni\u0105 wad\u0105, o kt\u00f3rej powiem, jest <strong>t\u0142umaczenie<\/strong>. Nie wiem, na ile wynika to z j\u0119zyka i prowadzenia narracji, a na ile z przek\u0142adu, ale mia\u0142am momenty zawahania nad lektur\u0105. Niekt\u00f3re zdania by\u0142y bardzo infantylne, inne sprawia\u0142y wra\u017cenie \u017ale przet\u0142umaczonych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Cz\u0119sto mia\u0142am wra\u017cenie, jakby ksi\u0105\u017cka by\u0142a przet\u0142umaczona bardzo dos\u0142ownie. Przyk\u0142ady:<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<blockquote>\r\n<p>Rozstroje trawienne, s.156<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ci\u0119\u017cko do\u015bwiadczony na zdrowiu, str. 348<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Szykujcie apetyt, str. 425 (najprawdopodobniej przet\u0142umaczono z konstrukcji: <em>prepare to bring your appetite for\u2026, prepare your appetite\u2026, bring your appetite<\/em>)<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n\r\n\r\n<h2><strong>Podsumowanie<\/strong><\/h2>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Polecam t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 ka\u017cdemu \u2013 fanom powie\u015bci apokaliptycznych, fanom SciFi, ale r\u00f3wnie\u017c osobom zaniepokojonym zmianami klimatycznymi. Osobom anga\u017cuj\u0105cym si\u0119 w ochron\u0119 \u015brodowiska czy zwyczajnemu Kowalskiemu, kt\u00f3ry zastanawia si\u0119, czy warto segregowa\u0107 \u015bmieci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Warto.<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>*Hehe<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ameryka\u0144ski pisarz science fiction John Brunner przewidzia\u0142 ekologiczn\u0105 katastrof\u0119? Przeczytaj, je\u015bli obawiasz si\u0119 zmian klimatu.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3441,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","two_page_speed":[],"footnotes":""},"categories":[1625],"tags":[38,59,1448,102,106,1444,180,1443,1446,676,808,811,815,1441,1440,885,887,1447,1442,1445],"class_list":["post-3435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii-pl","tag-amerykanska-postapokalipsa","tag-apokalipsa","tag-artefakty","tag-blog-literacki","tag-blog-o-ksiazkach","tag-brunner","tag-czytelniczki-fantastyczki","tag-john-brunner","tag-mag","tag-nerd-literacki","tag-post-apokalipsa","tag-postapo","tag-postapokalipsa","tag-pre-apo","tag-preapo","tag-recenzja","tag-recenzje","tag-seria-artefakty","tag-slepe-stado","tag-wydawnictwo-mag"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3435\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3441"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nerdkobieta.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}